Djivêye des foroms di Berdelaedjes Berdelaedjes
Forom di berdelaedjes e walon, so tot l' minme ké sudjet
 
 FAQFAQ   CweriCweri   Djivêye des mimbesDjivêye des mimbes   Groupes d' uzeusGroupes d' uzeus   Si fé mimbeSi fé mimbe 
 ProfilProfil   Lére les messaedjes privésLére les messaedjes privés   S' elodjîS' elodjî 

Berdeler so vos voyaedjes

 
Sicrire on novea sudjet   Responde å sudjet    Djivêye des foroms di Berdelaedjes -> Berdelaedjes
Vey sudjet di dvant :: Vey sudjet shuvant  
Oteur Messaedje
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2328
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

PostDate: dim 04 mås, 2007 0:53:25    Sudjet: Berdeler so vos voyaedjes Responde tot citant

Fyi po vozôtes terto(te)s vini berdeler so vos voyaedjes.
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2328
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

PostDate: dim 04 mås, 2007 0:56:07    Sudjet: Lagwira, ene veye-espér Responde tot citant

Tourisse-advinteure

Lagwira, ene veye-espér [ville-fantôme]

Si vos avoz ddja stî e Marok, vos avoz seur oyou djåzer d' on spot : "Li Marok, di Tandjî a Lagwira".

Lagwira, c' est l' pont l' pus nonnrece di çou ki s' loméve, divant 1975, li Sara espagnol. Adon, les Marokins, ki n' avént seu prinde li Moritanreye e 1960, s' ont dit ki, ci grand boket d' såvlon la, ki si stind di Tarfaya a Nwadibou, el Moritanreye, ci sereut clapant d' l' aveur da sinne. Kécfeye k' i gn åreut del petrole dins tere, u sol boird di Mer. Gn a eto on magzåd di pexhons dins l' Oceyan atlantike, ki sont hapés pås bateas chinwès, rûsses ey espagnols, sins permis. Ostant por mi k' por ti !

Mins gn ava-st ene eguegne : n a cwand minme on dmey miyons d' djins ki vikèt låvå. Zels, il årént bén vlou divni indepindants. Et l' Aldjereye les sotént dins leus rvindicåcions.

Les Espagnols s' ont rsaetchî evoye e 1976, adon k' Franco esteut ki leyive ses hozetes. Il avént beacôp des ôtes cayets e trexhe, nos Toreros. Les Marokins ont dit k' el teritwere, c' esteut da zels. Mins il ont cwand minme leyî l' Tîce do dzo al Moritanreye, come li Coû d' djustice del Håye l' aveut djudjî d' abondroet.

Mins les djins d' avårla, les Sarawis, dabôrd, ni volît nén djouwer dins cisse pîce di teyåte, emantcheye inla. Li Coû d' Dustice del Håye aveut rclamé eto, dins s' djudjmint d' 1975, ki l' peupe do Sara Coûtchantrece, al fén des féns, aveut l' droet di decider lu-minme di si avni. Adon, il amontît li Front Polisario (Frente por la Liberación del Sahara y Rio de Oro). Ey ataker les sôdårs marokins et moritanyins k' i s' avént ehåster d' ocuper l' payis.

E 1979, les Moritanyins derît k' i n' avént nén les moyéns di fé l' guere po sacwants metes cwårés d' såvlon. C' esteut ricnoxhe k' il avént ramassé ene tatouye. Po n' nén kel Polisario si rindaxhe mwaisse do terén, li Marok evayixha li Tîce a Nonne, disk' a Lagwira, dabôrd.
Et rclamer, come dit enawaire, kel Marok aléve "di Tandjî a Lagwira".

Mins si vos rwaitîz ene mape, Lagwira est dins ene drole di pôzicion djeyografike. Gn a la on cåziyea [presque-île] ki si stitche dins l' Oceyan del banijhe Sud do Sara Coûtchantrece disk' å Blanc Cap. (Li Blanc Cap, c' est la k' i gn a li rlomêye rezieve naturele avou les fokes moennes.) Li cåziyea est pårti e deus pa ene roye ki fjheut frontire inte li Sara Espagnol eyet l' Moritanreye. Do costé di l' Oceyan, c' esteut espagnol, avou li ptit viyaedje di Lagwira. Do costé del basse divintrinne [lagune], c' est l' Moritanreye, avou li pus grand poirt do payis, Nouwadibou. Inte les deus, ki fwait limite, ene voye di tchmin d' fier k' amoenne li minrê d' fier del mene di Zwirate po esse tcherdjî so les bateas a Nwadibou.

"Dji saveu ddja bén ki c' esteut ene sifwaite advinteure d' aler a Lagwira", mi djha-t i Djino, on Franco-Itålyin k' adjinçnêye des escursions e moto dins l' dezert. "Mins dji vleu vey çoula di mes prôpes ouys."

Mins kimint aler a Lagwira ? C' est ene veye do Marok, sapinse li propagande marokinne. Si vos dmandez l' preficse telefonike di Lagwira a ene racsegneuse di Marok-Telecom, ele serè bén amayeye, li poyete. "Dji n' a nou indicatif po cisse veye la, mins dji m' va racsegnî, et vos rdire cwè; leyîz mu vosse limero", vos recasrè-t ele peneuzmint.

Si vos alez å Ministere di l' Interieur, et vey çou k' il è rtoûne, vos trovroz k' i gn a on mayeur di Lagwira, ene comene, et minme on pacha (tchîf civil d' ene grande veye). Mins li måjhon-comene, elle est edjîstrêye … a Daxhla, 500 km pus a Bijhe !

Po dire li vraiy, cwand les Espagnols ont cwité e 1975, c' est on batayon francès, del Coaidance Militaire franco-moritanyinne, k' a-st ocupé l' cazer di Lagwira. Cwand l' Moritanreye a rclamé forfait e 1979, l' årmêye marokinne a bénrade abagué ladrî. Mins ele ni l' a nén yeu bele. Li Polisario atakéve djour et måy, a té pont kel Moritanreye a yeu sogne ki les ahesses do poirt di Nwadibou ni soeyexhe acsûtes et distrûtes. Si dmanda-t ele djinteymint å Marok di s' rissaetchî evoye di Lagwira. C' esteut e 1989, si djel tén bén.

Dispu don, li posse frontire marokin est metou ene swessantinne di km lon, pal voye, a Bijhe di Nwadibou. Costé marokin, gn a ene tarmakêye voye ki va disk' a cisse limotche [limite] la. On-z î rimplixh les papîs po cwiter l' Marok. Adonpwis, vos arivez dins on no man's land, on "payis da nouk". Les Sarawis do Polisario el metnut seurmint dins les "Teritweres diliberés". I lomnut insi ene sitindowe di dezert di l' ancyin Sara Espagnol, metowe å Levant do meur di såvlon ki les Marokins ont basti po disfinde les veyes do Sara coûtchantrece. Ci meur la va a pô près droet, et n' nén shuve l' ancyinne frontire coloniåle, croylêye a môde d' egrés.

Dins ci "payis da nouk" la, gn a on martchotaedje di viyès otos djamåy parey. Come les tcheretes ont rexhou do Marok, ele sont disfaceyes di vosse passe-poirt. Come ele n' ont nén co moussî el Moritanreye, ele ni sont nén co rashiowes sol conte di ç' payis la. Dabôrd, si vos l' vloz rvinde a des frådeus, c' est l' moumint. Aprume ki, so 3 km, gn a pus nole voye. Vos trawez vosse carter so les cayôs come po rire. Et dmorer efagnî dins l' såvlon. Dabôrd, si vs av' on vî zénk a s' è mete cwite, vos prindoz les cwårs k' on vos ndè dene, et rintrer e tacsi a Nwadibou. Gn a nolu ki vs frè des rujhes po çoula, ni dmander si vos av' avnou en otostop di Tindouf, u d' Tifiriti ezès "Teritweres diliberés", des plaeces la kel Polisario a ses adjîsses.

Vo nos la el Moritanreye, dabôrd, erva-t i Djino. Ses pratikes, ci côp cial, c' est cwate gros cinsîs swisses ki vlèt aler fé di l' advinturî dins l' dezert. Viker ene sacwè d' efoufiant [excitant], mins sins prinde ditrop di risses.

"Tådje ene miete", pinse-t i l' Djino, "dimwin, dji vos frè awè li pepete."

Li londmwin, sol programe, escursion a Lagwira.

So leus spitantès motos, avou des foirts moteurs, mins nén trop pezantes po n' nén ahoter e såvlon, la nosse pitite trope adjume evoye. Rexhe foû des distcheyaedjes di Nwadibou, avou des monceas d' riketes a droete et a hintche; passer houte do tchmin d' fier. Pu gn a la ene croejhete di voyes. Sins plake di racsegne, ti sins bén. Djino fwait sene di prinde a hintche. Bénrade, on n' voet pus l' tidje, rascovrou påzès consires di såvlon [dunes]. Gn a rén avou ça, les motos sont adûtes a çoula, vos l' voeyoz bén å Paris-Dakar.

Tot d' on côp, djusse après l' crestea d' såvlon, vo nos la aplonkés å fén mitan d' on viyaedje-espér. A mitan essuvli dins l' såbe. Les måjhons co plinnes di trôs d' obus. On s' î a apougnî fer la sacwantès anêyes, dandjreus.

Tolminme, påzès finiesses, des femes noeres di pea, tot noer mousseyes, vegnnut vey li spectake, et clatchî dins leus mwins. Ti sins bén : cénk grossès motos, et cénk zigomårs avou des carimadjoylés mousmints, et l' gros casse al waitroûle, k' i rsaetchèt po vey wice k' il ont-st abroké. Kécfeye des diès dischindous do cir ?

Mins l' binåjhté n' a nén stî longue. Tot d' on côp, la tot on batayon d' sôdårs k' aspitèt d' nole pårt, mitrayetes so li spale, canons e l'air. Ey onk, moussî e civil, avou on rodje trinnigne et des basketes "Nike", ki fwait aler les bresses. "Nonna ! ça n' si pout ! c' est disfindou ! On n' pout nén vni cial !"

Dj' inme ostant vs dire ki mes gros cinsîs swisses avént l' cou stroet ! [n'en menaient pas large]. Mi, dji saveu ddja bén cwè, mins dj' aveu ene miete li vessete cwand minme. N' avéns dju nén rmonté dtrop, et toumé so on camp Polisario. Dinltins, il ont ddja macsådé des tourisses. U les rvinde ås GSPC aldjeryin, Al-Cayida-Magreb, asteure, po ndè saetchî ene rançon.

Ça fwait, ki dji dmande, bén polimint å ci k' al l' air d' esse li mwaisse del djowe : "Vos estoz marokins u moritanyins ?"
Et l' captinne boerler : "Moritanyins, bén seur !"

Nos avans fwait camaeråde. I nos a mostré les belès plaeces po ndaler el pexhe. Ti tapes filet tolminme eyu, et, so ene houbonde, gn a on pexhon k' a-st abetchté. I m' a mostré les plaeces k' i n' î faleut nén aler, ca gn aveut co motoit des menes. Lanawaire, gn a on cwate-cwate k' a potchî so ene. Deus moirts. Portant, on vout k' on-z åye disminé ttafwait.

Nos avans dmoré la sacwants djoûs. Di tenawete, nos avéns del vizite dins les airs : des elicopteres del "Guardia Civil" espagnole ki vnèt awaitî les pladjes do no man's land. C' est sovint la k' les ebagants clandestins afrikins ebarkèt po les Iyes Canareyes. Li sorwoeyance en avion ey e batea, c' est l' programe uropeyin "Frontex", pol wårdance des frontires difoûtrinnes di l' Union. Il a stî enondé emey 2006. Il est acvierné pa des Espagnols et … des Lussimbordjwès.

Li samwinne di dvant, nosse captinne aveut rapexhî 28 di ces målureus clandestins la, ki leu naçale s' aveut-st rtourné e plinne mer. Il avént rnedjî disk' al coisse. Les cis k' avént yeu l' foice d' ariver estént moirt escrans, djus d' foice. I les ont rnouri ene miete avou do pexhon, pu ls evoyî al police di Nwadibou.

Après Lagwira, nos avans stî vey li pexhaedje des moulets d' mer pås pexheus Imrharen. I batèt l' aiwe po fé raprepyî les dåfins, k' atchesnut les moulets eviè l' pladje. Adon, les pexheus les apiçnut avou des grands filets, saetchîs al mwin, les pîs dins l' såvlon.

Nos candes swisses estént percés binåjhes. C' est l' pus clapante des resclames, bråmint mî k' ene waibe sol Daegntoele. Dji m' rafeye k' i nos amoennénxhe des novelès pratikes.

Lucyin Mahin, li 1î d' måss 2007, so on racontaedje da "Djino l' Motar di Chamonisse", e fén Mitan de Mîtrinne Mer.
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
Maisse Arsouye



Date d' arivêye: 2005-07-04
Messaedjes: 194
Eplaeçmint: Djiblou

PostDate: dim 04 mås, 2007 10:11:37    Sudjet: Responde tot citant

E djulet di l' anéye passéye, nos avans stî dins l' beri. Nos avén' prins on "Gîte di France" dins on ptit viyaedje dilé Saint-Aignan po ene prumeye samoenne, et on dilé Lignière po ene deusyinme.

Li prumi djoû, nos arivans vélà, à Lye, et nos cachans après nosse måjhone. Po trover pus rade, dji vou dminder à ene saki. Adon, dji voe on vî ome ki boute dins on corti. Nos djokans l' vweteure et dji dischind po li dminder. Mi-n ome causeu e berichon, adon dji m' a metou à causer è walon. Il aveu sacwantès rujhes po m' comprinde, mins ça a stî. I nos a mostré awou k' i nos faleu aler.

Li deusiynme samoenne, nosse ptite måjhone esteu jusse à costé del cene des djins, des vîs cinsis. Is estén' bén binamés, et dj' a causé beri-walon avou zels.
_________________
Rissaetchî-vos di m' solia !
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé
djozewal



Date d' arivêye: 2005-07-01
Messaedjes: 307
Eplaeçmint: bagué !

PostDate: dim 04 mås, 2007 18:31:19    Sudjet: Responde tot citant

Maisse Arsouye scrijha:
E djulet di l' anéye passéye, nos avans stî dins l' beri. Nos avén' prins on "Gîte di France" dins on ptit viyaedje dilé Saint-Aignan po ene prumeye samoenne, et on dilé Lignière po ene deusyinme.

Li prumi djoû, nos arivans vélà, à Lye, et nos cachans après nosse måjhone. Po trover pus rade, dji vou dminder à ene saki. Adon, dji voe on vî ome ki boute dins on corti. Nos djokans l' vweteure et dji dischind po li dminder. Mi-n ome causeu e berichon, adon dji m' a metou à causer è walon. Il aveu sacwantès rujhes po m' comprinde, mins ça a stî. I nos a mostré awou k' i nos faleu aler.

Li deusiynme samoenne, nosse ptite måjhone esteu jusse à costé del cene des djins, des vîs cinsis. Is estén' bén binamés, et dj' a causé beri-walon avou zels.


Dji di ça èt dji n' di rén. Vos l' duvrîz ricassî dissus Toudi.
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
djozewal



Date d' arivêye: 2005-07-01
Messaedjes: 307
Eplaeçmint: bagué !

PostDate: dju 08 mås, 2007 21:12:34    Sudjet: Responde tot citant

Bén dès mèrcis po l' aspouye !
Alèz vîre èt xhouter vèlà po vos kandjî lès idêyes :
http://www.musikamazigh.com/articles/articles-4-102+map-un-melange-berbero-ch-ti.html
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2328
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

PostDate: lon 19 mås, 2007 9:59:45    Sudjet: Les cayés da X. Djingou Responde tot citant

Les cayés da X. Djingou

Mr ? Gengoux, c' est ene djin k' a skepyî li 13 di may 1892. Il esteut militaire et etnolodjisse å Congo. I provneut d' Arbûmont.

Il a leyî on djournå, k' il a scrît so tote si veye. Cwate gros cayés, ki dj' a yeu lanawaire l' ocåzion di spepyî. I sont biesmint dins ene måjhon louwêye a Cînè (c' est m' fiyoûle ki cotche divins). I sont scrîts e francès, mins vocial des bokets ratournés e walon.

I. Li skepiaedje di Noû York

E 1624, gn aveut beacôp des Bedjes k' avént stepé evoye foû des Bas Payis espagnols. Paski les Espagnols ricwerént et punixhént les cis ki s' avént revinté avou les Gueus. Bråmint des såvés-evoye avént trové d' l' ovraedje dins l' Copagneye des Indes, a Misterdam.

Ciste anêye la, gn ava ene trope di Bedjes k' aboirda a Manattan, evoyeye pa Jesse de Forest, onk do Hinnot. I lomît li ptit hamtea k' il avént basti "Nouve Avene", e sovnance di leu viyaedje d' Avene.

E 1626, on Walon, Pierre Minuit, ratchta li viyaedje ås Indyins, kel riwaitént co come leu teritwere. Po 26 dolårs al valeur di 1930.

Li viyaedje si loma adon li "Nouve Beldjike" ("''Novum Belgium''"). Pierre Minuit fourit l' prumî govierneu del Nouve Beldjike.
Mins, sol tins k' Pierre Minuit esteut ocupé a amoenner des ôtes abagants e Delaware, les Holandès rilomît l' plaece "Nouve Misterdam" (Nieuw Amsterdam). Portant, on Flamand, Willem Usseling, amoenna co des colons. Onk di ses copleus, Michiel De Pauw, atchta des teritweres la-djondant, et lzès lomer Hoboken.

E 1679, li mayeur di Manhattan si loméve Frans Rombouts. Il aveut skepyî a Hasse.

Pu, l' Inglutere decida kel veye si lomreut "New York".


II. Les punicions fizikes ås Congolès dins l' årmêye bedje (1916)

Do côp k' dj' a-st avivé, les ancyins m' dijhnut : i fåt djåzer avou les sôdårds, dins tolminme ké lingaedje. Elzî fåt cåzer, k' i comprindénxhe u nén. On nd a d' keure.

C' esteut l' veur. Po cmincî, ça vos dene, a vos, di l' assurance eyet d' l' otorité. Zels, i voeyèt bén ki vos vos interessez a zels, ki vos n' les purdoz nén po des biesses mins po des djins. Adon, zels eto, i oiznut cåzer avou vos. Li contak est fwait, et, avou ene miete di boune volté, on finit todi pa s' comprinde. Et, åresse, il estént mo sûtis. I parvinént a comprinde, çou k' vos vlîz d' zels, et k' vos djhîz tot tchamårdant avou zels, et fé des grandès djesses. Di nosse costé, nos vlént tertos aprinde li lingala, et fé des progrès dins cisse langue la.

Deujhinme mwaisse atuze : esse sitraegne, mins djusse. Nén esse trop camaeråde avou zels come les Francès. Mins nerén, èn nén esse grandiveus come les Inglès. Tchaconk e s' plaece, et wårder les distances inte les oficîs et les sôdårs. Mins todi sayî k' i gn åye pont d' indjustices. Djamåy bouxhî so on sôdår; djamåy lyi fote ene bafe, minme a môde d' on pa a s' valet. Pont d' kiboutaedje, pont d' mwin sol sipale, pont d' punixhaedje sins rapoirt avou l' difåte; djamåy di punixhaedje tins ki vos estoz måvlé.

Li ci k' aveut fwait ene flotche diveut esse prezinté a 11 eures å matén, å rapoirt do cmandant, pa s' tchîf noer. Ci-cial dijheut çou ki s' aveut passé. Li fåtif respondéve. Li cmandant lyi djheut lu-minme li punicion k' ila veut decidé.

Li poenne des sicorijhe esteut dnêye a 2 eures di l' après-nonne. C' esteut l' gradé noer ki bouxhive sol condåné, divant tote li cpagneye, rashonnêye å wåde-a-vos. Cwand l' codé aveut stî zinglé, i s' recaytéve, si meteut a 3 pas do cmandant, salouwéve, les ouys dins les ouys, ricuveut l' salut do cmandant, si rtournéve, et endè raler a s' palece dins l' rindjeye.

Ci n' esteut nén ene volêye di côps di scoreyes, dinêye waeraxhmint. Tchaeke côp esteut shuvou d' ene pitite ahote. Si pa des côps, gn aveut ene pitite grete ki s' voeyeut, s' i gn aveut ene gote di sonk ki rexheut, li cmandant, d' on ptit sene del tiesse, meteut ene ahote å zinglaedje. Li punicion esteut di 4 a 12 côps di scorijhe, a l' asulon del fåte.

Et vola çou k' c' esteut kel poenne do scoriaedje, lomêye "tchicote", k' on nd a tant djåzé.

Est çk' on n' bouxhive nén so les ptits Inglès avou on mårtinet lomé "tchet ås nouv cawes" ? Les Rûsses estént rdingués avou li ''knoute'', les Almands avou ene crawatche. Mins dabôrd, pocwè nos aveur tant discåzé a cåze d' ene poenne k' egzistéve dedja divant noste arivêye, et ki dj' avans regluminté.

Mr. Gengoux, e moes d' avri 1916.
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2328
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

PostDate: vén 27 djl, 2007 11:43:36    Sudjet: Tourisse istorike el Walonreye Responde tot citant

Tourisse istorike el Walonreye

Li måjhon rominne di Madjroe (Habai)

Si vos nd av' vosse sô des otovoyes, et moussî foû di l' E411 Nameur-Lussimbork a Habai (Habâ, sapinse les Gåmets), vos alez toumer (sins vos fé må) so ene plake "Nantimont", avou, padzo, "Måjhon rominne".

Å fén mitan des tchamps, gn a l' air d' aveur la ene sacwè, avou des hopeas d' tere, et des pirlodjes dandjreus po-z espliker çou ki rtoûne. Mins pont d' voye po-z î avni : fåt passer houte del clôzeure electrike, et shuve on ptit pazea dins les tchamps.

Cwand on-z arive låvå, on voet ddja bén ki c' esteut on gros haswè. Tot-z arinnant des "fougnants" k' estént la, on nd aprind toplin so les pondants et les djondants del måjhon rominne di Madjroe.

Po cmincî, gn a troes "Madjroe", tchaeke côp avou on prononçaedje diferin del cawete : Madjrè, dilé Bastogne (Fr. Mageret), Madjrou dilé Habâ (Fr. Mageroy), et co èn ôte dilé Virton. Li splikêye e latén, l' ome, on studiant en arkeyolodjeye, mi l' a dit, mins dji l' a rovyî.

Li måjhon rominne di Madjroe, elle a dandjreus dedja stî basteye a ene plaece k' i gn aveut ene pus viye måjhon d' bwès. Les meurs di pire d' asteure, les prumîs k' ont stî måjhnés, i datnut di 100 ap. Dj.C. C' esteut ene feme k' esteut l' prôpietaire. On-z a rtrové ene pire di sovnance a s' no (sicrîte e latén). Adonpwîs, sol fén d' l'ocupåcion rominne (diviè 300 ap. Dj.C.), ça a divnou on gurnî å grin. Gn aveut, å fén mitan do håbier, ene cwårêye tour, 9 metes lådje, k' esteut fwaite po çoula. Gn aveut minme on setchoe å grin, k' on souwéve tot fjhant do feu ådzo.

A ç' moumint la, gn aveut des sôdårs k' î estént ståcionés, po wårder les dinrêyes. A costé del måjhone, des cahoutes po les ovrîs djermwins (motoit des sclåves u des prijhnîs). Kimint çk' on sait çoula ? On-z a rtrové des taexhons ki provnèt seur do costé d' l' Almagne.

Li mî wårdé boket do bastimint, c' est, sins manke, les bagnes. Li plaece po fé do feu est co cåzu tele kele. Ådzeu, ene dale k' i s' fåt mådjiner, po les djins fé leus ramouyaedjes. Avou del tchôde aiwe, ca gn a eto deus ôtes bassins, onk avou del froede aiwe, et onk avou del tiene. On vikéve bén, savoz, e Madjroe, la 1800 ans. C' est co l' minme sistinme asteure dins les "hammams" å Marok. Come cwè, on n' a nén tant edvinté d' noû.

El Moyinådje, les djins do payis ont veyou des vîs meurs låvå, et voleur ki c' fouxhe on vî tchestea. Onk des troes tchesteas a Habai, et les troes signeurs fé ene blamêye, tos les djoûs al nute, po s' fé dire k' i gn aveut rén må arivé e leus måjhonêye. C' est on bea floriconte a scrire !

E 18inme sieke, on-z a rprins des pires foû des rwenes po-z î fé on tchåfor.

Li prôpietaire do tchamp aveut ddja scrît diviè 1900 ki ses tayons racontént k' i gn aveut la on vî tchestea. Mins il a falou ratinde 1985 po k' ene soce nén recwårlante s' amontaxhe a Habai, et ratcher l' terén, et cmincî les fougnaedjes.

C' est sbarant tot çou k' on rtrove dins des rwenes inla : des mashales di singlé, des viyès carotes di sapén (ki n' ont nén pouri, pask' elle estént dins l' bôjhe å fond do vivî), des bokets d' schieles, ene tiesse di måbe des colones d' intrêye, des pîces di manoye (ki permetnut di dater å djusse l' anêye k' el måjone esteut ocupêye), des fûles [fibules] (des spingues po les mousmints di ç' tins la), et hay vos nd åroz.

Lacobén k' dj' a toumé so ç' binamé esplikeu la, ca les paneas d' esplicaedjes, rascovrous d' plastike po lzès waeranti del plouve, ont telmint stî rcûts do solea ki totes les letes ont stî disfacêyes.

Bawaite ! Li ci k' a ene linwe, i va a Rome… e pårtant d' Madjroe-dilé-Habai.

Lucyin Mahin, li 27 di djulete 2007
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2328
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

PostDate: mår 18 mås, 2008 1:24:44    Sudjet: Hitler a Bastogne Responde tot citant

Hitler a Bastogne

Les Almands ont-st abroké el Beldjike li vénrdi 10 di may å matén. Dji m' sovén, ci djoû la, dins l' corant di l' après-nonne, li Djôzef Choûmer di Lonvli aveut sayî d' end aler. Il aveut des mousmints militåres, come c' esteut on raplé. I s' aveut fwait ratraper pås Almands. I s' aveut ashiou sol hourlea, tot do long del viye. Les sôdårds almands li rwaitént e passant, sins si rtourner d' lu. I n' pinsént ki d' prinde Bastogne k' a toumé al vesprêye. I n' s' ehalént did rén d' ôte.

On moumint k' i gn aveut pupont d' passaedje d' Almands, il a stî amon on vijhén, et dmander des mousmints civils po s' discandjî. Il a minme on pôk ovré al cinse.

Les prumîs contaks avou les sôdårds almands ont stî foirt bon. Mi ptit fré Estiene, di 5 ans, esteut gåté pa les Almands. Il aveut todi les potches rimpleyes di boubounes. Ça nos arindjive bén, ca on l' aidive po lzès magnî.

Après 2 ou 3 djoûs, å matén, gn aveut ene avion k' aterixheut a on kilomete di nosse måjhon. C' esteut li cminçmint d' ene convoye d' avions ki montént et dischinde.

Après kékes djoûs d' ocupåcions, gn ava èn evenmint a Bjhåri. Li "Furet", li Dofe Hitler, dabôrd, il aveut ateri a on novea tchamp d' aviåcion k' il avént fwait a Bjhåri. Il a stî rçû al veye di Bastogne. Et vni dressé dins ene oto, passer sol Pavêye inte deus håyes di sôdårds almands, avou leus bresses å hôt, ki gueuyént "Hail Hitler".

Gn aveut sacwants Walons k' estént la eto (on les rvoet so les gazetes almandes). Deus d' zels, Joseph Kaiser, sipoté Lèlè, et Adlin Moreau avént wårdé leu calote. Hitler rôléve foirt doûçmint. Gn a èn Almand k' a dit e francès : "cwand nosse Führer passe, on bodje si calote !" Et c' est çk' il ont fwait. Et pu cwand il a yeu stî passé houte, il ont rmetou leu calote.

Gn aveut èn ôte k' on lyi a fwait lever l' bresse di foice, po k' i salowe.

Hitler a stî disk' al voye do Noû Tchestea. I s' a-st aresté al prumire måjhone (li cene do dintisse Van Hoof), k' esteut l' Cwårtî Djenerå des Almands.

E moes d' djun, il a fwait on novea QG å Broûli d' Peche.

Choumer Jules, et Kaiser Marcel.
_________________
Li ci ki n' a k' on toû n' vike k' on djoû.
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
Mostrer les messaedjes des dierin(ne)s:   
Sicrire on novea sudjet   Responde å sudjet    Djivêye des foroms di Berdelaedjes -> Berdelaedjes Totes les eures sont a GMT + 2 eures
Pådje 1 so 1

 
Potchî a:  
Vos n' poloz nén enonder des noveas sudjets dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén responde a des sudjets k' i gn a dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén candjî vos messaedjes dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén disfacer vos messaedjes dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén vôter dins les ploncaedjes di ç' forom ci



[ Di dvant | Shuvant | A l' astcheyance | Djivêye ]

Cisse pådje est mimbe di l' anea RingSurf des waibes e walon.

[ Passer 1 waibe en erî | Passer houte do shuvant | Les 5 shuvants ]


Powered by phpBB © 2001 phpBB Group