Djivêye des foroms di Berdelaedjes Berdelaedjes
Forom di berdelaedjes e walon, so tot l' minme ké sudjet
 
 FAQFAQ   CweriCweri   Djivêye des mimbesDjivêye des mimbes   Groupes d' uzeusGroupes d' uzeus   Si fé mimbeSi fé mimbe 
 ProfilProfil   Lére les messaedjes privésLére les messaedjes privés   S' elodjîS' elodjî 

Response a l' afitcha des Brusselwès

 
Sicrire on novea sudjet   Responde å sudjet    Djivêye des foroms di Berdelaedjes -> Berdelaedjes
Vey sudjet di dvant :: Vey sudjet shuvant  
Oteur Messaedje
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2908
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

MessaedjeDate: dju 03 may, 2007 15:09:46    Sudjet: Response a l' afitcha des Brusselwès Responde tot citant

Response a l' afitcha des Brusselwès "nos egzistans"

http://forum.toudi.org/viewtopic.php?t=3531
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2908
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

MessaedjeDate: dju 03 may, 2007 15:27:24    Sudjet: Atacaedje do ratourner e walon Responde tot citant

Nos estans la eto !

(response des Walons a l' afitcha des Brusselwès " Nos egzistans ")

Dins èn afitcha ki s' lome " Nos egzistans ", sacwants Brusselwès, di totes les sôres di provnances, riclamnut po Brussele li plaece k' elle a droet el Beldjike ey e l' Urope. I n' vlèt pus ki les Flaminds et les " Francofones " djouwexhe avou leus pîs, et fé siervi Brussele come ene manoye di martchotaedje. Brussele, c' est asteure ene batchrêye di totès sôres di tuzance. Les Brusselwès volnut decider zels-minmes di leu-z avni.

Les Walons sont fén binåjhes di ciste apinse la. Ça fwait ki, nozôtes k' a siné cist afitcha cial, nos ofrixhans ås Brusselwès d' elzès copler dins ç' moumint istorike ci. Åresse, nos fréns parey avou les Flaminds, s' i vôrént esse co pus foirt leu mwaisse.

Dins ci "rprindaedje di leus mayes" la, ki les troes Redjons (eyet l' Kiminålté tîxhon-cåzante avou) vicnut pol moumint, gn a on mwaisse role a leyî djouwer al tuzance (culteure). Dins l' istwere, on voet bén ki tos les peupes k' ont basti ene nåcion, ont sayî di diswalper leu prôpe lingaedje et leu prôpe tuzance.

Po rdiswalper nosse Walonreye, i fåt rwaitî l' culteure come ene des pus pouxhantès djîsses k' i gn åye. Li tuzance walone, on l' voet ddja bén aspiter dins des scrijhaedjes, des pîces di teyåte, des tchansons, des fimes, des emissions tévé. Cisse tuzance walone la, on l' sint eto abrotchî, la k' les djins ervont a scole, la k' des movmints sont metous so pî po lûter pol djustice eyet l' democraçreye.

Cisse tuzance la ni djåze nén del Walonreye come d' on vî stok Ele waite li Walonreye a môde d' ene vigreuse plante : ene societé k' a ene istwere, ki vike å djoû d' ouy, et ki raguide si avni. Ene soce di djins ki n' loukèt nén seulmint après l' vî vî tins, mins ki dviznut di leus pordjets po dmwin.

Cisse tuzance la ni pout esse ki grand å lådje. Kimint pôreut i esse ôtmint ? Dispu todi, gn a des femes et des omes k' ont aplovou el Walonreye. Did mon les Flaminds po cmincî, adonpwis, foû des Payis del Mîtrinne Mer, et après, co did pus lon. Ces abagants la ont pårti les rascråwes et les djoyes des "vîs" Walons. Et ci acmaxhaedje la, les Walones et les Walons el kinoxhnut si bén dins leu vicåreye di tos les djoûs ki, kécfeye, i rovièt d' endè cåzer.

L' afitcha des Brusselwès nos dene l' ocåzion di rdire li nosse so tos ces ponts la, sins mirlifitche.

Ådjourdu, nosse sistinme federå est 35 ans vî; si est i schayete. Il ahesse les Flaminds, po çou k' est d' leu tuzance; il ahesse les Walons, po çou k' est d' leu-z economeye. Asteure, dins les Institucions del Redjon walone, gn a des djins capåbes assez po poleur ascoyî des novelès competinces, sins rujhes. (C' est, metans, li govienmint walon k' a adiercî ene pactêye di candjmints dins l' manaedjmint des provinces et des comenes. Dins on payis la k' les droets des comenes esteut come ene sacwè rlidjeuse, on pout dire ki, ene sifwaite avanceye, c' est come ene pitite revolucion, ey ene fele ascoxheye democratike.)

Mins ci federalisse la, avou les Flaminds d' on costé et les Walons d' l' ôte, il a stofé Brussele, et l' resserer dins ene sitroete eclôzeure. Il a fwait djouwer ås lingaedjes oficirs, purade li francès et l' neyerlandès, des roles ki n' vont nén avou les societés cosmopolites d' enute. Mins aprume, ça a fwait ki les cis k' estént mwaisses del tuzance s' ont siervou di ciste åre la d' ene manire ki n' a ahåyî ni Brussele, ni l' Walonreye. Po Brussele, on n' a måy veyou k' ene contrumasse di clapantès reyalizåcions cultureles provnént di cisse redjon la. Pol Walonreye, c' est co pus pire. on lyi a clapé l' betch, platezak. Et minme li spani des kékès usteyes k' elle aveut, come ça a stî l' cas cwand on-z a disminbridjî l' RTBF - ké måleur, èn efant !
Li rzultat, on l' voet bén tos les djoûs. Pol Walonreye, Brussele, c' est ene societé ki bodje, mins c' est eto ene grandiveuse administråcion, metowe fén lon d' ses administrés. Po mwints Brusselwès, les Walons sont ses Ancyins Bedjes, racrapotés so zels-minmes, erirés ådla, retrôclés pår.

Ci manke di ricnoxhance essegnrece la, c' est ene sacwè ki fwait do toirt al Walonreye. Et, shuvanmint, mete des hames ezès musteas des ôtes redjons k' ovrèt avou. Li pordjet politike del Walonreye, c' est fok di l' economike. K' i våye ! Mins li govienmint walon pôrè tuzer et ratuzer tos les plans d' rasnaedje k' i vout, sins on soûmint culturel et morå, i n' såreut måy ki fé berwete.

(gn a co 3 ptits hagnons a tradure)

Li tecse e francès avou ci ratournaedje cial e walon serè rmetou ås gaztîs li 7 di may. Si vos vloz siner, dijhoz lu do côp sol djåspinreye "Toudi", ubén emiler a Djozé Fontinne:

jose.fontaine@skynet.be
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
lucyin



Date d' arivêye: 2005-07-07
Messaedjes: 2908
Eplaeçmint: Sidi Smayil, Marok

MessaedjeDate: dju 03 may, 2007 17:47:48    Sudjet: fén do ratournaedje Responde tot citant

Fén do ratournaedje

Po rinde leu degnté åzès cis ki vikèt et ovrèt el Walonreye, i fåt ene politike culturele responsåve, aprume dins les medias et l' acsegnmint. Les cotuzeus del Walonreye dimandnut après ene sifwaite politike, dispu bele ådje.

Come les sineus brusselwès di l' afitcha "Nos egzistans", nozôtes avou, dji pinsans k' il est grand tins do mete ås riketes ene Beldjike avou deus cminåltés ki s' riwaitèt come des tchéns d' barakî. Si nos fåt i leyî diswalper, ene astok di l' ôte, les troes Redjons do payis, tchaeke avou si idintité da sinne, et des binovrantès institucions. Å moumint k' on va kécfeye retcherpinter l' Beldjike, nos dmandans ås cis ki ça compete, di tuzer pus lon kel betchete di leus solés. Li cowaidance inte les Walons et les Brusselwès ni doet nén di tote foice passer pa des institucions ki fjhèt les cwanses di n' nén vey k' i sont la. Nos priyans tos les cis k' on-z a vôté por zels a pinser çouci : c' est pol bén des Walons come des Brusselwès si on lzî foirdjeye des nouvès usteyes ki waerantixhront leu-z avni.
Rivni al copete
Vey li profil di l' uzeu Evoyî on messaedje privé Evoyî èn emile Viziter l' waibe di l' uzeu Jabber
Mostrer les messaedjes des dierin(ne)s:   
Sicrire on novea sudjet   Responde å sudjet    Djivêye des foroms di Berdelaedjes -> Berdelaedjes Totes les eures sont a GMT + 2 eures
Pådje 1 so 1

 
Potchî a:  
Vos n' poloz nén enonder des noveas sudjets dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén responde a des sudjets k' i gn a dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén candjî vos messaedjes dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén disfacer vos messaedjes dins ç' forom ci
Vos n' poloz nén vôter dins les ploncaedjes di ç' forom ci


Powered by phpBB © 2001 phpBB Group