Berdelaedjes

[Scribus electronicus]

Bondjoû dai, mes djins,

Dji voe trop sovint, camaerådes k' endè ki prindèt boû po vatche avou sacwants sons di l' AFE.

Li son [χ] si prononce tot fjhant schaver l' air inte li drî del linwe djondant l' palå.

https://en.wikipedia.org/wiki/Voiceless_uvular_fricative

Sorlon les accints, i s' pout prononcî al môde flaminde ou al môde espagnole.

Tot come e rûsse, e walon d' Vervî et d' avår la, on rescontere å pus sovint l' prononçaedje flamind, mins il atome ossu do toumer sol prononçaedje espagnole, kécfeye divins l' eredjistrumint d' ene minme djin.

Insi, divins l' eredjistrumint d' Jalhay do Bijhe et do Solea, on pout ôre e minme tins bîhe [biːχ] al manire flaminde et ruc'nohe [ʀyk.ˈnɔχ] al manire espagnole. https://atlas.lisn.upsaclay.fr/?tab=BE

C' est li AXH-LÅTE, edon. Disk' å raeze d' asteure, nos pinsans do minme, croe dj'.

Mins di tos les eredjistrumints del pådje wikipedia sol axh-låte, nouk di zels n' est on vraiy axh-låte. C' est èn ôte son : li [ɦ] Pol prononcî, i fåt leyî schiper l' air tot rastroetixhant l' passaedje avou li drî del linwe, mins sins djonde li palå. E pôzucion finåle, djel kifesse, les sons s' ravizèt bråmint, mins i dmorèt tolminme diferins.

https://en.wikipedia.org/wiki/Voiced_glottal_fricative

Divins sacwants lingaedjes, gn a minme ene diferince fonolodjike e pôzucion finåle inte les deus sons.

Rimetoz insi l' slovake duch [duχ] (esprit) et roh [roɦ] (coine di biesse). Veyoz cial-djondant :

https://translate.google.com/?hl=fr&sl=sk&tl=fr&text=duch%20i%20roh&op=translate

Gn a minme sacwants eredjistrumints del pådje wikipedia ixh-låte ki sont pol bon des [ɦ]. Florixhådje et coxhe, emey d' ôtes.

https://wa.wikipedia.org/wiki/Ixh-l%C3%A5te

E walon lidjwès, les betchfessîs finås -xh et -jh si prononcèt [ç] (ixh-låte) avou des voyales dirîtrinnes come li [ɪ] ou l' [i:], et [ɦ] avou des voyales divantrinnes come [ɔ], [a], [ɔː], [u].

Do moens, c' est çou k' on pout ôre clairmint dvins les deus eredjistrumints do fameus rimea da Hinri Simon so wikisourd (li cmere et l' ome) :


https://wa.wikisource.org/wiki/Li_mw%C3%A9rt_di_l%E2%80%99%C3%A5be_(Haust,_1924)

cohe [kɔɦ]
crèhe [kʀɛɦ]
kinohe [kɪ.ˈnɔɦ]

rimplihe [ʀɛ̃ː.ˈplɪç]
djèmihe [ʤɛ.ˈmɪç]
fruzihe [fʀy.ˈzɪç]
_________________
Araedjî waloneu prete a rvindjî si mancî lingaedje

[Scribus electronicus]

Pol rawete sacwants scrijheus do cinte prononcèt l' son « r » come on [χ] al môde espagnole.

L' eredjistrumint cial endè on boun egzimpe :

https://wa.wikipedia.org/wiki/Lucyin_d%27_Samozate
_________________
Araedjî waloneu prete a rvindjî si mancî lingaedje

[Scribus electronicus]

Vola, on planket slovake da minne m' a-st astitchî deus eredjistrumints wice k' on voet l' diferince.

https://wa.wiktionary.org/wiki/prah

https://wa.wiktionary.org/wiki/prach
_________________
Araedjî waloneu prete a rvindjî si mancî lingaedje